Το αισθητικό ασυνείδητο

Περιγραφή

«Αν είναι δυνατή η διατύπωση της ψυχαναλυτικής θεωρίας του ασυνειδήτου, είναι επειδή υπάρχει ήδη, εκτός του αυστηρά κλινικού πεδίου, μια ορισμένη ταυτοποίηση ενός τρόπου του ασυνειδήτου στη σκέψη και επειδή το πεδίο των έργων της τέχνης και της λογοτεχνίας ορίζεται ως το προνομιακό πεδίο ενεργοποίησης αυτού του “ασυνειδήτου”. Η δική μου διερώτηση θα αφορά τον τρόπο με τον οποίο η φροϋδική θεωρία θεμελιώνεται σε αυτόν τον ήδη υπάρχοντα σχηματισμό της “ασυνείδητης σκέψης”, μέσα σε αυτή την ιδέα της σχέσης ανάμεσα σε σκέψη και μη-σκέψη που διαμορφώθηκε και αναπτύχθηκε κυρίως στο εσωτερικό αυτού που αποκαλούμε “αισθητική”. Το ζητούμενο είναι να σκεφτούμε τις “αισθητικές” μελέτες του Φρόυντ ως σημεία μιας εγγραφής της αναλυτικής σκέψης της ερμηνείας στον ορίζοντα της αισθητικής σκέψης. Αυτό το εγχείρημα προϋποθέτει ασφαλώς μια προκαταρκτική αποσαφήνιση όσον αφορά την ίδια την έννοια της αισθητικής».
Jacques Rancière

Η βασική προβληματική του Ζακ Ρανσιέρ στο Αισθητικό ασυνείδητο είναι σαφής. Το ασυνείδητο της ψυχαναλυτικής θεωρίας του Φρόυντ οφείλει τη δυνατότητα ύπαρξής του στον αισθητικό σχηματισμό της σκέψης της τέχνης, έναν νέο τρόπο σκέψης που εμφανίζεται ήδη από τον 18ο αιώνα. Προσεγγίζοντας την αισθητική ως ένα συγκεκριμένο σχηματισμό του πεδίου της τέχνης που σηματοδοτεί ταυτόχρονα έναν μετασχηματισμό στον τρόπο θεώρησης και προσέγγισης της τέχνης, ο Ρανσιέρ θα δείξει πώς ένας συγκεκριμένος αριθμός αντικειμένων και προνομιακών τρόπων ερμηνείας της φροϋδικής θεωρίας είναι συνδεδεμένος με την αλλαγή της κατάστασης αυτών των αντικειμένων μέσα στον αισθητικό σχηματισμό της σκέψης της τέχνης. Οι αναλύσεις του Ρανσιέρ για τον Οιδίποδα, κεντρικό ποιητικό χαρακτήρα στην επεξεργασία της ψυχανάλυσης, θα πλαισιωθούν από τις περιδιαβάσεις του στη λογοτεχνία και το θέατρο του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, στις κλασικές αναφορές του Φρόυντ στη ζωγραφική και στη γλυπτική, στην ιστορία της τέχνης, στις κλασικές και σύγχρονες θεωρήσεις για την ανάλυση της εικόνας και των καλλιτεχνικών μορφών, ξεδιπλώνοντας ταυτόχρονα το ιστορικό νήμα εξέλιξης της σύγχρονης αισθητικής σκέψης.